Technologia produkcji ciastek owsianych, kluczowe surowce, kontrola akrylamidu i alergenów oraz sposób włączania tego wyrobu do asortymentu sieci handlowej.

Kody GS1 – GTIN dla jednostki sprzedażowej i kartonu zbiorczego oraz SSCC dla palety – decydują o tym, czy dostawa ciastek zostanie przyjęta w centrum dystrybucyjnym bez interwencji ręcznych. Brak czytelnego kodu, błędny numer kartonu lub paleta bez etykiety logistycznej oznaczają wstrzymanie rozładunku, ręczne wprowadzanie danych i ryzyko pomyłek w stanach magazynowych.
Opracowanie przedstawia hierarchię identyfikacji produktu, zasady nadawania i zmiany numerów GTIN, budowę kodu kartonu i etykiety paletowej, rolę komunikatów EDI oraz procedurę wdrożenia kodów dla nowej pozycji. W ramach współpracy B2B producent i odbiorca uzgadniają dane główne artykułu przed pierwszą dostawą; poniższe zasady stanowią podstawę tych ustaleń.
W skrócie: identyfikacja ciastek w łańcuchu dostaw opiera się na trzech poziomach numeracji GS1. Najważniejsze zasady to:
Spis treści
Identyfikacja wyrobu w sieci handlowej odbywa się na poziomie jednostki sprzedażowej, opakowania zbiorczego i jednostki logistycznej. Każdy poziom ma odrębny numer i inną funkcję: jednostka sprzedażowa musi być rozpoznana na kasie, karton – przy kompletacji i przyjęciu do magazynu, paleta – w transporcie i na rampie. Niespójność między poziomami, na przykład brak powiązania GTIN kartonu z GTIN zawartych w nim jednostek, uniemożliwia automatyczne rozliczenie dostawy.
| Poziom | Numer i nośnik | Gdzie jest odczytywany | Zasady |
|---|---|---|---|
| Jednostka sprzedażowa (paczka, torebka) | GTIN-13 w kodzie EAN-13 | Kasa, magazyn sklepu | Numery przydzielone polskim przedsiębiorstwom zaczynają się od prefiksu 590; nowy GTIN przy zmianach opisanych w sekcji 2 |
| Opakowanie zbiorcze (karton) | GTIN-14 w kodzie ITF-14 albo odrębny GTIN-13 | Magazyn, kompletacja; ITF-14 nie jest czytany na kasach | GTIN-14 wyprowadza się z GTIN jednostki |
| Jednostka logistyczna (paleta) | SSCC (18 cyfr, identyfikator AI 00) w kodzie GS1-128 | Rampa, transport, magazyn centralny | Unikalny numer palety, bez informacji o zawartości |
| Dane o dostawie | Komunikaty EDI (m.in. DESADV) | System odbiorcy | Łączą numer SSCC z zawartością palety |
Opis zasad opiera się na vademecum GS1 Polska dotyczącym kodów kreskowych oraz na wytycznych GS1 UK dotyczących etykiet logistycznych i SSCC; w razie rozbieżności decyduje specyfikacja odbiorcy i aktualne wydanie ogólnych specyfikacji GS1.
Dane główne (master data) obejmują numer GTIN, nazwę, gramaturę, wymiary i masę brutto jednostki oraz kartonu, liczbę sztuk w kartonie, DMT i warunki przechowywania. Producent przekazuje je odbiorcy, a odbiorca rejestruje w karcie artykułu; błąd w jednym polu, na przykład inna liczba sztuk w kartonie niż w systemie, powoduje blokadę przyjęcia. Planowanie dostaw do hurtowni i sieci opisuje artykuł Herbatniki dla hurtowni i sieci handlowych – jak zaplanować dostawy?.
Numer GTIN (Global Trade Item Number) może mieć 8, 12, 13 lub 14 cyfr, a najczęstszym symbolem kodowym jest EAN-13, który koduje GTIN-13. Numery przydzielone polskim przedsiębiorstwom zaczynają się od prefiksu 590. Ostatnia cyfra jest cyfrą kontrolną, wyliczaną z pozostałych, co pozwala wykryć błąd przy ręcznym wprowadzaniu numeru. Numerację przydziela przedsiębiorstwu organizacja GS1, w Polsce GS1 Polska.
Według zasad GS1 Polska nowy numer jest wymagany, gdy zmienia się cecha odróżniająca produkt, czyli w następujących przypadkach:
W praktyce produkcyjnej ten sam wyrób oferowany w kilku gramaturach ma odrębny GTIN dla każdej z nich. Przykładowo biszkopty w asortymencie IGA występują luzem w opakowaniach 450 g i 900 g oraz w opakowaniu 115 g; każdy z tych formatów, wprowadzany do systemu odbiorcy jako odrębny artykuł, wymaga własnego numeru. Podobnie w kategorii delicji i ciastek z galaretką liczba wariantów gramaturowych i smakowych przekłada się na liczbę numerów. Ofertę kategorii przedstawiają strony producent biszkoptów i producent delicji, a zakres wariantów jest przedmiotem ustaleń handlowych.
W produkcji pod marką własną umowa lub specyfikacja powinna wskazywać, czyje numery stosuje się na opakowaniu i kto odpowiada za ich aktualność. Ponieważ zmiana marki stanowi przesłankę nadania nowego numeru, numer zwykle jest związany z właścicielem marki. Wpływ formatu sprzedaży na zarządzanie asortymentem omawia artykuł Herbatniki luzem czy w paczkach – jaki format wybrać do sprzedaży?.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
Opakowanie zbiorcze może otrzymać GTIN-14 wyprowadzony z GTIN-13 jednostki albo odrębny GTIN-13. GTIN-14 buduje się, usuwając z GTIN-13 jednostki cyfrę kontrolną, dodając na początku cyfrę wskaźnikową od 1 do 8 i obliczając nową cyfrę kontrolną. Cyfra wskaźnikowa służy do odróżnienia wariantów opakowania zbiorczego tej samej jednostki. Kod ITF-14 jest przeznaczony dla opakowań zbiorczych niedetalicznych i nie jest czytany na kasach.
Zmiana liczby sztuk w kartonie zmienia jego masę brutto i wymiary, a więc – według zasad GS1 Polska – stanowi przesłankę nadania nowego numeru opakowania. Odbiorca powinien otrzymać informację o takiej zmianie przed dostawą, aby zaktualizować kartę artykułu, w przeciwnym razie system wyświetli rozbieżność między awizowaną a fizyczną zawartością palety.
Wariant GTIN-14 zachowuje powiązanie numeru kartonu z numerem jednostki, co upraszcza raportowanie w systemach, które to powiązanie odczytują. Odrębny GTIN-13 kartonu bywa stosowany, gdy karton trafia do sprzedaży detalicznej, na przykład jako opakowanie ekspozycyjne odczytywane na kasie, lub gdy system odbiorcy nie obsługuje GTIN-14. Wybór wariantu zapisuje się w specyfikacji logistycznej razem z liczbą jednostek w kartonie i cyfrą wskaźnikową, jeżeli jest stosowana, tak aby ten sam karton nie funkcjonował w dwóch systemach pod różnymi numerami.
SSCC (Serial Shipping Container Code) to 18-cyfrowy, unikalny numer jednostki logistycznej, na przykład palety, oznaczany identyfikatorem zastosowania AI 00 i kodowany w kodzie GS1-128. Składa się z cyfry rozszerzenia, prefiksu przedsiębiorstwa GS1, numeru seryjnego i cyfry kontrolnej; każda paleta wymaga innego numeru seryjnego. SSCC nie zawiera informacji o zawartości jednostki, a według wytycznych GS1 UK może wystąpić wyłącznie w kodzie GS1-128.
Etykieta logistyczna ma trzy sekcje:
SSCC jest wymagane, a opcjonalnie na etykiecie umieszcza się GTIN, ilość, numer partii i datę trwałości. Ten sam identyfikator zastosowania może wystąpić na etykiecie tylko raz, a niektóre identyfikatory muszą występować w parze z innymi, na przykład data minimalnej trwałości z GTIN. Palet mieszanych nie można opisać za pomocą identyfikatorów zastosowania, dlatego informacje o zawartości przekazuje się elektronicznie. Według GS1 UK najczęściej stosuje się format A5, a etykietę umieszcza na dwóch sąsiednich bokach: jednym krótszym i dłuższym prawym; dla jednostek wyższych niż 1000 mm kody powinny znajdować się w przedziale 400–800 mm nad podłożem. Specyfikacja odbiorcy ma pierwszeństwo przed tymi wskazówkami.
Paleta EPAL 1 (EUR) ma wymiary 800 × 1200 mm, wysokość 144 mm i masę około 25 kg; dopuszczalne obciążenie robocze wynosi 1500 kg, a najniższa paleta w stosie nie może być obciążona ponad 5500 kg. Informacje EPAL nie podają oddzielnie udzwigu dynamicznego, statycznego i regałowego, więc te wartości należy ustalić w specyfikacji magazynowej odbiorcy. Projekt palety, czyli układ warstw, wysokość i masę, omawia artykuł Paletyzacja i kartony zbiorcze ciastek – projekt opakowania logistycznego.
EDI (Electronic Data Interchange) to wymiana ustrukturyzowanych dokumentów handlowych między systemami dostawcy i odbiorcy. Standardem GS1 w tym zakresie jest EANCOM; aktualne wydanie to EANCOM 2002 Syntax 4 w edycji 2016, z aktualizacją z lat 2021 i 2022. Podstawowy cykl dostawy obejmuje cztery komunikaty, których związek z kodami przedstawia tabela.
| Komunikat | Funkcja | Związek z kodami w typowym obiegu |
|---|---|---|
| ORDERS | Zamówienie odbiorcy | Pozycje zamówienia identyfikowane numerami GTIN |
| DESADV | Awizo dostawy | Zawartość dostawy powiązana z numerami SSCC palet; dane partii i DMT na poziomie pozycji |
| RECADV | Potwierdzenie odbioru | Zgodność ilości przyjętej z awizowaną |
| INVOIC | Faktura | Pozycje zgodne z GTIN i ilościami dostawy |
SSCC nie niesie informacji o zawartości, więc odbiorca skanuje etykietę palety i przypisuje do niej dane z awiza dostawy. Taki układ skraca przyjęcie, ale wymaga pełnej zgodności: numer SSCC na etykiecie musi odpowiadać numerowi w komunikacie, a zawartość palety – awizowanej liczbie kartonów. Rozbieżność powoduje konieczność ręcznej weryfikacji i opóźnienie rozładunku.
Komunikat INVOIC w EDI i faktura ustrukturyzowana w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF) to odrębne pojęcia: pierwszy dotyczy formatu wymiany danych handlowych, drugi – obowiązku podatkowego w zakresie wystawiania faktur. Według informacji Ministerstwa Finansów od 1 lutego 2026 r. wystawianie faktur w KSeF jest obowiązkowe dla podatników, których sprzedaż (z VAT) w 2024 r. przekroczyła 200 mln zł, a od 1 kwietnia 2026 r. dla pozostałych; sprzedawcy z miesięczną sprzedażą dokumentowaną do 10 000 zł brutto nie muszą wystawiać faktur w KSeF do końca 2026 r. Szczegóły i wyjątki opisuje strona KSeF Ministerstwa Finansów; powiązanie obu obiegów należy uzgodnić z odbiorcą i doradcą podatkowym. Treść ma charakter informacyjny, nie stanowi porady prawnej, a aktualne brzmienie przepisów należy zweryfikować.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
Wprowadzenie nowej pozycji do oferty sieci wymaga, aby kody i dane główne były gotowe przed przygotowaniem opakowania, ponieważ błędy wykryte po wydruku skutkują kosztami wymiany nadruku. Proces listingu, czyli wprowadzenia pozycji do oferty sieci, opisuje artykuł Jak zostać dostawcą ciastek do sieci handlowej – proces listingu krok po kroku. Poniższa kolejność prac jest przykładem; wymagania szczegółowe określa każdy odbiorca.
Kontrola kodów obejmuje sprawdzenie czytelności nadruku na jednostce i kartonie w uzgodnionych odstępach, porównanie numeru GTIN-14 z zawartością kartonu oraz zgodność numeru SSCC z awizem. Wynik kontroli zapisuje się w dokumentacji partii, co pozwala wykazać należytą staranność przy sporze o błąd kodowania. Kody nadrukowane na zagiętej, nierównej lub połyskliwej folii wymagają szczególnej uwagi, bo odbicia i deformacje pogarszają odczyt.
Dostawa próbna pozwala sprawdzić cały łańcuch danych przed startem sprzedaży: etykietę paletową, awizo DESADV, kody kartonów i jednostek oraz zgodność danych głównych z fizyczną zawartością palety. Odbiorca skanuje SSCC przy przyjęciu, a producent otrzymuje wynik w postaci potwierdzenia odbioru lub listy rozbieżności. Wyniki dostawy próbnej, w tym zdjęcia etykiet i wykaz poprawek, warto zapisać w dokumentacji wdrożenia, ponieważ stanowią punkt odniesienia przy późniejszych reklamacjach dotyczących kodów.
Błędy w oznaczeniu wynikają zwykle z braku powiązania między zmianą wyrobu a aktualizacją numeracji. Do najczęstszych przykładów należą:
Błędy tego typu ujawniają się zwykle przy przyjęciu dostawy, gdy system odbiorcy porównuje dane skanowane z awizem. Skutkiem jest wstrzymanie rozładunku, ręczna weryfikacja zawartości palety i wymiana korespondencji o korekcie danych. Podstawowym środkiem zapobiegawczym jest kontrola na etapie wdrożenia: porównanie danych głównych z fizycznym wzorcem jednostki, kartonu i palety oraz dostawa próbna.
Art. 18 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 wymaga identyfikowalności na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji: podmiot powinien wskazać dostawcę („krok wstecz”) i odbiorcę („krok naprzód”) oraz zadbać o oznakowanie lub identyfikację ułatwiającą śledzenie. Połączenie numeru SSCC z numerem partii i awizem dostawy tworzy ścieżkę, którą można odtworzyć od palety do partii wyrobu i dalej do partii surowców. Według opracowań dotyczących standardu BRCGS (klauzula 3.9) test identyfikowalności wykonuje się co najmniej raz w roku, z zachowaniem wyników i kontrolą ilościową; poprawne kody ograniczają czas jego wykonania.
Karta artykułu w systemie odbiorcy zawiera dane, które producent przekazuje przed pierwszą dostawą i które są porównywane z fizyczną dostawą przy przyjęciu. Dane te powinny być spójne na wszystkich trzech poziomach: opakowania jednostkowego, kartonu i palety. Różnica między masą netto (zawartość wyrobu) a masą brutto (z opakowaniem) ma znaczenie, ponieważ to właśnie masa brutto i wymiary opakowania są według zasad GS1 Polska przesłanką zmiany numeru.
| Pole danych | Jednostka sprzedażowa | Karton zbiorczy | Paleta |
|---|---|---|---|
| Identyfikator | GTIN-13 | GTIN-14 lub odrębny GTIN-13 | SSCC |
| Masa | Masa netto i masa brutto | Masa brutto kartonu | Masa brutto palety wraz z paletą nośną |
| Wymiary | Wymiary opakowania | Wymiary kartonu | Wysokość palety; podstawa 800 × 1200 mm dla EPAL 1 |
| Ilość | Zawartość netto | Liczba sztuk w kartonie | Liczba kartonów w warstwie i liczba warstw |
| Data trwałości | DMT na opakowaniu | DMT na kartonie | DMT na etykiecie logistycznej (z GTIN) lub w awizie |
| Partia | Numer partii na opakowaniu | Numer partii na kartonie | Powiązanie SSCC z partiami w awizie dostawy |
Dane główne powinny wynikać z pomiaru, a nie z założeń projektowych: ważenia próbek z linii, pomiaru wymiarów kartonu oraz sprawdzenia liczby sztuk. Odbiorca zwykle zestawia dane z karty artykułu z wynikiem przyjęcia, a każda rozbieżność wymaga wyjaśnienia przed kolejną dostawą. Tolerancje masy brutto uzgadnia się w specyfikacji logistycznej, ponieważ opakowanie kruchych ciastek bywa zróżnicowane masowo między seriami (inna folia, inna wypraska).
Shelf-ready packaging (SRP) to opakowanie transportowe umożliwiające ekspozycję produktu na półce bez wyjmowania go z kartonu. Wytyczne branżowe opisują je kryteriami „Five Easies”: opakowanie ma być łatwe do zidentyfikowania, otwarcia, ułożenia na półce, wyboru przez kupującego i utylizacji. Z punktu widzenia kodowania karton SRP pełni dwie role: jest jednostką logistyczną z własnym numerem kartonu i zarazem nośnikiem identyfikacji dla personelu sklepu. Zakres informacji na każdej ścianie kartonu określa odbiorca.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
Typowe zasady nadawania numerów obejmują większość sytuacji, jednak w obrocie z sieciami handlowymi występują przypadki wymagające odrębnych ustaleń. Najczęściej dotyczą one ceny na opakowaniu, wersji sezonowych oraz sposobu kompletacji palet.
Zmiana ceny podanej na opakowaniu jest według vademecum GS1 Polska przesłanką nadania nowego GTIN. Oznacza to, że wersja promocyjna z nadrukowaną ceną jest dla systemu odbiorcy odrębną pozycją, a jej wycofanie lub zmiana ceny wymaga nowego numeru i nowej karty artykułu. W praktyce należy ustalić z odbiorcą przed projektem opakowania, czy cena będzie nadrukowywana, i kto odpowiada za aktualizację danych.
Zmiana samej oprawy graficznej nie jest wymieniona w vademecum wśród przesłanek nadania nowego numeru, jednak systemy odbiorcy mogą traktować edycję sezonową jako odrębną pozycję. Decyzję o numeracji edycji sezonowych podejmuje się więc wspólnie z odbiorcą, uwzględniając ograniczony czas ich sprzedaży i konieczność rozdzielenia stanów magazynowych.
Palety mieszane, na których znajdują się kartony różnych pozycji, nie mogą być opisane identyfikatorami zastosowania na etykiecie, więc ich zawartość musi być przekazana w awizie dostawy. Tam, gdzie to możliwe, wyrównuje się liczbę pozycji na palecie, a zasady kompletacji palet mieszanych – po stronie producenta lub centrum dystrybucyjnego – zapisuje się w umowie.
Gdy numer GTIN ulega zmianie, w sieci mogą przez pewien czas występować jednocześnie oba warianty. Z tego względu warto uzgodnić następujące kwestie:
Tak. Według zasad GS1 Polska zmiana zawartości netto, wymiarów lub masy brutto opakowania stanowi przesłankę nadania nowego numeru. Ten sam wyrób w dwóch gramaturach jest więc dwiema pozycjami asortymentowymi z odrębnymi numerami, kartami artykułu i miejscami w planogramie. Dotyczy to także opakowań zbiorczych, jeżeli zmienia się ich zawartość, masa brutto lub wymiary.
Z GTIN-13 jednostki usuwa się cyfrę kontrolną, dodaje na początku cyfrę wskaźnikową od 1 do 8 i oblicza nową cyfrę kontrolną. Alternatywą jest przydzielenie kartonowi odrębnego GTIN-13. Wybór wariantu uzgadnia się z odbiorcą, ze względu na ograniczenia jego systemów magazynowych. Przykład obliczenia dla numeru fikcyjnego przedstawiono w sekcji o kodzie kartonu zbiorczego.
GTIN identyfikuje typ produktu lub opakowania i jest taki sam dla wszystkich sztuk danej pozycji, natomiast SSCC jest 18-cyfrowym numerem unikalnym dla każdej jednostki logistycznej, na przykład palety. SSCC nie zawiera informacji o zawartości, więc dane o niej przekazuje się osobno, zwykle w awizie dostawy. W praktyce odbiorca skanuje SSCC przy przyjęciu palety, a GTIN przy kompletacji i na kasie.
Nie. ITF-14 jest kodem dla opakowań zbiorczych niedetalicznych i służy identyfikacji w magazynie. Na kasie odczytywany jest kod EAN-13 z jednostki sprzedażowej, dlatego oznaczenie kartonu nie zastępuje kodu na każdej sprzedawanej sztuce. Alternatywą dla GTIN-14 w kodzie ITF-14 jest odrębny GTIN-13 nadany kartonowi; wybór wariantu uzgadnia się z odbiorcą ze względu na ograniczenia jego systemów magazynowych.
Podstawowy cykl obejmuje ORDERS (zamówienie), DESADV (awizo dostawy), RECADV (potwierdzenie odbioru) i INVOIC (faktura) w standardzie EANCOM. Zakres wykorzystywanych komunikatów oraz wymagania techniczne określa odbiorca, dlatego warto uzgodnić je przed pierwszą dostawą. Aktualne wydanie standardu to EANCOM 2002 Syntax 4 w edycji 2016, z aktualizacją z lat 2021 i 2022.
Według wytycznych GS1 UK wymagane jest SSCC, a GTIN, ilość, numer partii i data trwałości są danymi opcjonalnymi. Odbiorca może jednak wymagać ich w specyfikacji logistycznej. Data minimalnej trwałości powinna występować w parze z GTIN, a ten sam identyfikator zastosowania może pojawić się na etykiecie tylko raz. Specyfikacje GS1 nie ustalają standardowego rozmiaru etykiety; powszechnie stosuje się format A5.
Prawidłowe oznaczenie ciastek dla sieci handlowej wymaga spójnej numeracji na trzech poziomach: GTIN jednostki, GTIN kartonu i SSCC palety, oraz zgodności tych numerów z danymi głównymi i komunikatami EDI. Zmiana gramatury, wymiarów opakowania, marki lub ceny podanej na opakowaniu uruchamia nadanie nowych numerów, dlatego struktura asortymentu i kody powinny być ustalone przed projektem opakowania, a nie po wydruku.
Zapraszamy do przesłania zapytania ofertowego z informacją o wymaganiach odbiorcy dotyczących kodów, etykiety logistycznej i komunikatów EDI. Dane do kontaktu z działem handlowym dostępne są na stronie kontakt z działem handlowym, a zasady kooperacji opisuje strona współpraca B2B z producentem.
Technologia produkcji ciastek owsianych, kluczowe surowce, kontrola akrylamidu i alergenów oraz sposób włączania tego wyrobu do asortymentu sieci handlowej.
Zakres, filary i system ocen audytów SMETA oraz amfori BSCI, różnice względem certyfikatu BRCGS i kolejność przygotowania zakładu produkcji żywności do audytu odbiorcy.
Przewodnik dla kupców sieci i właścicieli marek własnych: parametry galaretki i polewy, projekt opakowania, wymagania etykietowe oraz kolejność wdrożenia delicji private label.