Technologia produkcji ciastek owsianych, kluczowe surowce, kontrola akrylamidu i alergenów oraz sposób włączania tego wyrobu do asortymentu sieci handlowej.

RSPO i olej palmowy w ciastkach łączy jedno zagadnienie: sposób, w jaki producent dokumentuje pochodzenie i obieg tłuszczu palmowego w łańcuchu dostaw. Certyfikacja RSPO (Roundtable on Sustainable Palm Oil) jest dobrowolnym standardem, który nie zmienia receptury wyrobu, lecz określa zasady pozyskiwania, rozdzielania i ewidencjonowania certyfikowanego oleju. Dla odbiorcy kluczowe jest rozróżnienie modeli łańcucha dostaw, ponieważ każdy z nich oznacza inny stopień fizycznego powiązania certyfikowanego surowca z gotowym wyrobem.
Artykuł wyjaśnia modele RSPO, ze szczególnym uwzględnieniem modelu Segregated, zasady znakowania opakowań, związek z rozporządzeniem (UE) 2023/1115 (EUDR) oraz dokumenty, które kupiec powinien zweryfikować, oceniając producenta wyrobów cukierniczych. Certyfikat dotyczy sposobu pozyskania i śledzenia oleju; nie potwierdza ani obecności tłuszczu palmowego w konkretnym wyrobie, ani jego właściwości technologicznych.
W skrócie: RSPO jest dobrowolnym standardem certyfikacji, a nie przepisem prawa; o treści oznakowania i zakresie odpowiedzialności decyduje model łańcucha dostaw. Najważniejsze ustalenia:
Spis treści
Certyfikacja łańcucha dostaw RSPO dotyczy podmiotów, które przejmują certyfikowany olej palmowy lub produkty pochodne i przekazują je dalej, w tym zakładów przetwórczych. Obowiązującą normą jest RSPO Supply Chain Certification Standard 2020, zatwierdzony przez Radę RSPO w lutym 2020 r. Trwa jego przegląd na lata 2025–2026: konsultacja pierwszego projektu odbyła się od 16 marca do 14 maja 2026 r., zatwierdzenie zaplanowano do września 2026 r., a daty wejścia w życie nowej wersji nie podano w źródłach z tego okresu. Aktualny status należy sprawdzić na stronie przeglądu standardu RSPO.
Certyfikat obejmuje wskazany zakład lub zakłady, wybrane modele i zakres produktów, a jego ważność jest ograniczona w czasie. IGA posiada certyfikat RSPO Supply Chain w modelu Segregated, wydany przez jednostkę Intertek i dotyczący zakładu w Mogielnicy. W ocenie każdego dostawcy należy zweryfikować nazwę podmiotu i adres zakładu, model łańcucha dostaw, zakres produktów, datę ważności oraz jednostkę certyfikującą.
Certyfikat potwierdza, że zakład zarządza przepływem certyfikowanego oleju zgodnie z normą dla wybranego modelu. Z samego dokumentu nie wynika natomiast automatycznie:
Zakres wyrobów objętych deklaracją RSPO powinien być zapisany w specyfikacji każdego produktu, a nie wyprowadzany wyłącznie z faktu posiadania certyfikatu przez zakład.
Opis modeli opiera się na komunikacie RSPO w sprawie modeli łańcucha dostaw z 2015 r. oraz materiałach wprowadzających RSPO; przy aktualizacji normy należy sprawdzić brzmienie bieżących definicji. Modele różnią się tym, czy certyfikowany olej jest fizycznie oddzielony od konwencjonalnego oraz czy pochodzi z jednego, czy z wielu źródeł.
| Model | Charakterystyka | Rozdzielenie od oleju konwencjonalnego | Powiązanie z certyfikowanym źródłem |
|---|---|---|---|
| Identity Preserved (IP) | Certyfikowany olej z jednego identyfikowalnego źródła | Tak | Fizyczne, do jednego źródła |
| Segregated (SG) | Certyfikowany olej z wielu certyfikowanych źródeł | Tak | Fizyczne, do grupy certyfikowanych źródeł |
| Mass Balance (MB) | Olej certyfikowany mieszany z konwencjonalnym na dowolnym etapie, rozliczany bilansem | Nie, mieszanie jest dopuszczalne | Rozliczenie ilościowe |
| Book & Claim (RSPO Credits) | Zakup kredytów od certyfikowanego producenta | Nie dotyczy | Brak weryfikacji fizycznej dostawy |
W obu modelach certyfikowany olej jest oddzielony od konwencjonalnego na każdym etapie. Różnica polega na liczbie źródeł: w IP olej pochodzi z jednego identyfikowalnego źródła, w SG – z wielu certyfikowanych źródeł, bez możliwości wskazania jednego. Dla producenta wyrobów cukierniczych model Segregated oznacza, że olej palmowy przejmowany do wyrobu pochodzi wyłącznie ze źródeł certyfikowanych, a wiarygodność oznaczenia wynika z rozdzielenia strumieni w magazynie i na linii, nie wyłącznie z ewidencji.
W modelu Mass Balance certyfikowany olej może być mieszany z konwencjonalnym na dowolnym etapie, a zgodność rozlicza się bilansem ilościowym. Wyrób nie musi więc zawierać fizycznie certyfikowanego oleju, ale ilość sprzedana jako certyfikowana nie może przekraczać ilości zakupionej. Oznaczenie na opakowaniu różni się od stosowanego dla IP i SG, co omówiono w sekcji o znakowaniu.
W modelu Book & Claim, czyli przy zakupie RSPO Credits, nabywa się kredyty od certyfikowanego producenta, bez weryfikacji fizycznej dostawy. Kredyty wspierają produkcję zrównoważonego oleju palmowego, ale ich oznaczenie nie może sugerować, że produkt zawiera taki olej.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
Poniższy opis ma charakter poglądowy; szczegółowe wymagania określa norma Supply Chain oraz instrukcje jednostki certyfikującej. W zakładzie wyrobów mącznych tłuszcze palmowe lub ich frakcje mogą występować w ciście, kremach, nadzieniach i polewach, dlatego rozdzielenie strumieni obejmuje wiele punktów: przyjęcie surowca, magazyn, dozowanie, linie nadziewania i oblewania, pakowanie oraz dokumentację sprzedaży.
Zasady Segregated wzmacniają system identyfikowalności wymagany przepisami: art. 18 rozporządzenia (WE) 178/2002 wymaga identyfikacji dostawcy i odbiorcy (krok wstecz, krok naprzód). Zasadne jest stosowanie jednego systemu numeracji partii surowców i wyrobów gotowych, tak aby dane dotyczące oleju dawały się odtworzyć w teście identyfikowalności. Zagadnienia punktów krytycznych i programów wstępnych w zakładzie ciastkarskim opisano w artykule HACCP w zakładzie ciastkarskim – punkty krytyczne od mąki do gotowej paczki.
Zasady używania znaku RSPO i oświadczeń określają reguły RSPO Rules on Market Communications and Claims w wersji z 2022 r. Używanie znaku wymaga licencji znaku towarowego RSPO i podania numeru licencji; nie wystarcza numer członkowski ani numer certyfikatu. Rodzaj oznaczenia zależy od modelu łańcucha dostaw. Pełny tekst reguł jest dostępny w dokumencie RSPO.
| Model | Oznaczenie | Przykładowe oświadczenie (w oryginale) |
|---|---|---|
| Identity Preserved, Segregated | CERTIFIED | This product contains certified sustainable palm oil |
| Mass Balance | MIXED | Contributes to the production of certified sustainable palm oil |
| Book & Claim | CREDITS | Supports the production of sustainable palm oil |
Credits nie mogą sugerować, że produkt zawiera zrównoważony olej palmowy. Treść oświadczenia na opakowaniu należy odnieść do modelu faktycznie stosowanego w danej partii wyrobu; oznaczenie CERTIFIED dla produktu, którego olej pochodzi z modelu Mass Balance, stanowiłoby błąd oznakowania.
W produkcji pod marką klienta kwestię posiadacza licencji znaku, zatwierdzania nadruku i zmian modelu łańcucha dostaw należy uregulować w umowie oraz w procedurze akceptacji projektu opakowania. Zmiana modelu u dostawcy surowca, na przykład z Segregated na Mass Balance, wymaga zmiany oświadczenia na opakowaniu, a w okresie przejściowym – kontroli zapasów opakowań z dotychczasowym nadrukiem. Błąd w oświadczeniu jest podstawą reklamacji; procedurę reklamacyjną i CAPA opisano w artykule Reklamacje jakościowe w dostawach do sieci – procedura, CAPA i koszty.
Wybór tłuszczu jest decyzją recepturalną, która wpływa na teksturę wyrobu, konsystencję kremów i polew, trwałość oksydacyjną oraz profil żywieniowy. RSPO nie dotyczy tych właściwości, lecz sposobu pozyskania i śledzenia oleju. W wyrobach, w których występuje tłuszcz palmowy, informacja o modelu łańcucha dostaw powinna być zapisana w specyfikacji obok składu, a zmianę dostawcy lub modelu należy traktować jak zmianę specyfikacji, wymagającą powiadomienia odbiorcy.
Informacja o oleju jest istotna zwłaszcza dla wyrobów z kremem lub polewą, w tym wafli przekładanych (zob. producent wafli), oraz dla wyrobów z ciasta tłuszczowego, takich jak herbatniki (zob. producent herbatników); o występowaniu tłuszczu palmowego w danym wyrobie decyduje jednak jego specyfikacja, a nie przynależność do kategorii.
Przy doborze tłuszczy obowiązuje limit z rozporządzenia (UE) 2019/649: w żywności przeznaczonej dla konsumenta końcowego i do dostaw do detalu zawartość tłuszczów trans innych niż naturalnie występujące w tłuszczu zwierzęcym nie może przekraczać 2 g na 100 g tłuszczu. Żywność niezgodna mogła być wprowadzana do obrotu do 1 kwietnia 2021 r. W dostawach B2B przekazuje się informację o zawartości przekraczającej ten poziom.
Utlenianie lipidów powoduje obce zapachy i smaki, szczególnie w tłuszczach wielonienasyconych, a światło nasila ten proces. Trwałość oksydacyjna zależy więc od rodzaju tłuszczu, ale też od bariery opakowania i warunków przechowywania. Zmiana dostawcy lub frakcji tłuszczu, nawet w ramach tego samego modelu RSPO, może zmienić trwałość wyrobu, dlatego wymaga oceny sensorycznej i, w razie potrzeby, badań trwałości. Powiadomienia odbiorcy wymagają w szczególności:
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
Według publicznie dostępnych raportów zrównoważonego rozwoju niektórych sieci handlowych olej palmowy w markach własnych musi pochodzić z certyfikowanego źródła RSPO, co jest weryfikowane u dostawców marek własnych. Dostawcy zobowiązują się ponadto do przestrzegania kodeksu postępowania, poddają się audytom społecznym niezależnych podmiotów, a nowi dostawcy wypełniają ankiety środowiskowe. Są to praktyki wybranych odbiorców, a nie ogólny standard handlu; wymagania każdego odbiorcy należy odczytać z jego własnych dokumentów.
Odbiorcy mogą wymagać audytów społecznych. SMETA (Sedex Members Ethical Trade Audit) obejmuje zawsze dwa filary – standardy pracy oraz bezpieczeństwo i higienę pracy – a wariant czterofilarowy dodaje środowisko i etykę biznesu. Amfori BSCI opiera się na kodeksie postępowania i ocenie w skali A–E w cyklu dwuletnim; nie jest certyfikatem. Wymagany rodzaj audytu zależy od odbiorcy, dlatego zakres należy ustalić na etapie zapytania. Przygotowanie zakładu do audytu opisano w artykule Audyt dostawcy przez sieć handlową – jak przygotować zakład produkcyjny.
Dyrektywa Omnibus I, opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE 26 lutego 2026 r. i obowiązująca od 18 marca 2026 r., ogranicza zakres CSRD do spółek UE zatrudniających ponad 1000 pracowników i osiągających obrót netto powyżej 450 mln EUR; transpozycja CSRD ma nastąpić do 19 marca 2027 r. Według opracowań kancelarii spółki zatrudniające mniej niż 1000 pracowników mogą odmówić informacji wykraczających poza dobrowolne standardy dla MSP (tzw. limit łańcucha wartości). Z tego wynika wniosek, że typowy polski producent z segmentu MSP nie raportuje według CSRD, a presja odbiorców na dane o łańcuchu dostaw jest ograniczona tym limitem. Status krajowej transpozycji nie jest znany.
Rozporządzenie (UE) 2023/1115 (EUDR) obejmuje bydło, kakao, kawę, olej palmowy, kauczuk, soję i drewno oraz produkty pochodne. Dla producenta wyrobów cukierniczych istotne są kakao i olej palmowy. Rozporządzenie stosuje się od 30 grudnia 2026 r. do dużych i średnich operatorów (oraz mikro- i małych objętych EUTR), a od 30 czerwca 2027 r. do pozostałych mikro- i małych. Komisja deklaruje brak kolejnego odroczenia, co należy weryfikować do końca 2026 r.
Akt delegowany z 13 lipca 2026 r. dodaje m.in. niektóre pochodne oleju palmowego (od 30 grudnia 2027 r.) i podlega kontroli Parlamentu Europejskiego i Rady; szczegóły opisano w komunikacie Komisji Europejskiej. Przynależność konkretnych mieszanek tłuszczowych, mas kakaowych i kremów do zakresu rozporządzenia zależy od ich klasyfikacji w nomenklaturze scalonej i wymaga indywidualnej analizy.
Nie należy zakładać, że certyfikat RSPO spełnia wymogi EUDR: pierwszy jest dobrowolnym standardem, drugi – aktem prawnym. Zakres informacji o pochodzeniu surowców, wymaganych od dostawców, powinien być ustalany po analizie prawnej, z uwzględnieniem roli podmiotu (operator lub inny uczestnik łańcucha) w rozumieniu rozporządzenia.
W artykule wykorzystano: RSPO Supply Chain Certification Standard 2020, RSPO Rules on Market Communications and Claims (2022), rozporządzenie (UE) 2023/1115, rozporządzenie (UE) 2019/649, rozporządzenie (WE) 178/2002 oraz dyrektywę Omnibus I. Treść ma charakter informacyjny, nie jest poradą prawną; aktualne brzmienie przepisów i status prac nad nowymi wersjami standardów należy zweryfikować w źródłach pierwotnych.
Weryfikacja dokumentów nie zastępuje audytu, lecz skraca czas jego przygotowania i ujawnia luki na etapie zapytania. Poniższe zestawienie porządkuje dokumenty i punkty kontroli.
| Dokument lub informacja | Co potwierdza | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Certyfikat RSPO Supply Chain | Uczestnictwo w systemie i model łańcucha dostaw | Nazwa podmiotu, adres zakładu, model, zakres produktów, data ważności, jednostka certyfikująca |
| Licencja znaku towarowego RSPO | Prawo do używania znaku na opakowaniu | Numer licencji i zakres użycia znaku |
| Specyfikacja wyrobu | Powiązanie produktu z modelem RSPO | Czy olej palmowy występuje i w jakim modelu dla danej pozycji |
| Dokumenty dostawy oleju | Ciągłość łańcucha u dostawcy surowca | Numer certyfikatu dostawcy, model, ilości |
| Procedura obsługi zmian | Zarządzanie zmianą dostawcy lub modelu | Termin powiadomienia odbiorcy, kontrola zapasów opakowań |
| Wyniki audytów | Funkcjonowanie systemu w praktyce | Data ostatniego audytu, niezgodności, terminy zamknięcia |
Ogólne kryteria wyboru dostawcy opisano w artykule Jak wybrać producenta herbatników do współpracy B2B, a przebieg współpracy nad wyrobem na zamówienie – w tekście Wafle na zamówienie – jak wygląda współpraca z producentem.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
Nie. Certyfikacja RSPO dotyczy sposobu pozyskania i śledzenia oleju, a nie jego braku w składzie. Obecność oleju palmowego w konkretnym wyrobie wynika z jego receptury i jest opisana w składzie oraz specyfikacji. Oświadczenie na opakowaniu, takie jak CERTIFIED lub MIXED, informuje o modelu łańcucha dostaw dla tego tłuszczu, a nie o jego nieobecności.
W modelu Segregated certyfikowany olej pochodzi z wielu certyfikowanych źródeł i jest oddzielony od konwencjonalnego, a opakowanie może nosić oznaczenie CERTIFIED. W modelu Mass Balance mieszanie z olejem konwencjonalnym jest dopuszczalne, a zgodność rozlicza się bilansem ilościowym, co daje oznaczenie MIXED. Różnica ma znaczenie dla polityk zakupowych wymagających fizycznego rozdzielenia strumieni.
Tak, jeżeli spełnione są reguły RSPO: używanie znaku wymaga licencji znaku towarowego RSPO i podania numeru licencji, a treść oświadczenia musi odpowiadać modelowi łańcucha dostaw. W produkcji pod marką klienta należy w umowie wskazać, kto posiada licencję i kto zatwierdza nadruk. Szczegółowe warunki warto potwierdzić w aktualnych regułach RSPO.
Rozporządzenie obejmuje towary takie jak kakao i olej palmowy oraz produkty pochodne. Czy konkretny wyrób lub surowiec wchodzi w jego zakres, zależy od klasyfikacji w nomenklaturze scalonej i roli podmiotu w łańcuchu; wymaga to indywidualnej analizy. Terminy stosowania to 30 grudnia 2026 r. dla dużych i średnich operatorów oraz 30 czerwca 2027 r. dla pozostałych mikro- i małych.
Częstotliwość ustala procedura zatwierdzania dostawców; nie istnieje jednolita wartość dla całej branży. W praktyce weryfikację przeprowadza się przy kwalifikacji dostawcy, przy każdej zmianie zakresu lub modelu oraz przed upływem terminu ważności wskazanego w certyfikacie. Odbiorca może wymagać przesłania zaktualizowanego dokumentu bez wezwania.
Deklaracje dotyczące oleju palmowego należy przenieść do umowy lub załącznika jakościowego, ponieważ certyfikat podlega zmianom w czasie: może wygasnąć, zostać zawieszony lub objąć inny zakres, a norma Supply Chain jest w trakcie przeglądu. Zapisy kontraktowe zamieniają informację handlową w zobowiązanie, które można weryfikować i egzekwować w procedurze reklamacyjnej. W umowie na wyrób z deklaracją RSPO uwzględnia się zwykle następujące elementy:
Ryzyko dotyczy zwykle nie samego systemu, lecz jego odzwierciedlenia w dokumentach handlowych. Przykładowe błędy to: oświadczenie na opakowaniu niezgodne z modelem faktycznie stosowanym w partii, brak numeru licencji przy użyciu znaku, specyfikacja nieaktualna po zmianie dostawcy oleju, zbyt ogólny zapis „produkt z certyfikowanym olejem” bez wskazania modelu oraz traktowanie certyfikatu zakładu jako dowodu certyfikacji każdego wyrobu. Zapobiega się im przez kontrolę wersji specyfikacji, listę kontrolną akceptacji opakowania i okresowy przegląd dokumentów dostawcy.
Certyfikacja RSPO opisuje sposób pozyskiwania i śledzenia oleju palmowego, a nie jego obecność w wyrobie ani właściwości technologiczne. Model Segregated oznacza fizyczne oddzielenie certyfikowanego oleju od konwencjonalnego i przekłada się na oznaczenie CERTIFIED, natomiast Mass Balance daje oznaczenie MIXED. Dla odbiorcy kluczowe są zakres i ważność certyfikatu, model przypisany do SKU, licencja znaku, treść oświadczeń oraz procedura zmian. EUDR stanowi odrębny reżim prawny i wymaga niezależnej oceny.
Zakład IGA w Mogielnicy posiada certyfikaty RSPO Supply Chain (model Segregated, jednostka Intertek) oraz BRCGS Food Safety Issue 9. Zapraszamy do przesłania wymagań dotyczących oleju palmowego i oznakowania opakowań do producenta wyrobów cukierniczych w ramach współpracy B2B; zapytanie można skierować przez kontakt z działem handlowym.
Technologia produkcji ciastek owsianych, kluczowe surowce, kontrola akrylamidu i alergenów oraz sposób włączania tego wyrobu do asortymentu sieci handlowej.
Zakres, filary i system ocen audytów SMETA oraz amfori BSCI, różnice względem certyfikatu BRCGS i kolejność przygotowania zakładu produkcji żywności do audytu odbiorcy.
Przewodnik dla kupców sieci i właścicieli marek własnych: parametry galaretki i polewy, projekt opakowania, wymagania etykietowe oraz kolejność wdrożenia delicji private label.