Technologia produkcji ciastek owsianych, kluczowe surowce, kontrola akrylamidu i alergenów oraz sposób włączania tego wyrobu do asortymentu sieci handlowej.

Produkcja kontraktowa wyrobów cukierniczych to model, w którym zleceniodawca – właściciel marki, sieć handlowa, dystrybutor lub hurtownia – powierza wytwarzanie wyrobu zakładowi producenta na podstawie uzgodnionej specyfikacji, zachowując kontrolę nad marką, asortymentem i kanałem sprzedaży. Sprawność tego modelu zależy od precyzyjnego podziału zadań: kto opracowuje recepturę, kto zatwierdza etykietę, kto kupuje materiały opakowaniowe, kto odpowiada za wycofanie partii i kto ponosi skutki zmian.
Artykuł przedstawia zakres usług producenta w kolejnych etapach zlecenia, podział odpowiedzialności wynikający z przepisów i z umowy jakościowej oraz kryteria oceny zakładu. Dla wyrobów trwałych, takich jak wafle, herbatniki czy pierniki, producent wyrobów cukierniczych odpowiada za powtarzalność wypieku, dozowania i pakowania, a zleceniodawca – za markę i zgodność informacji kierowanych do konsumenta. Granica między tymi obszarami powinna być zapisana w dokumentach, a nie przyjęta domyślnie.
W skrócie: produkcja kontraktowa opiera się na trzech dokumentach: umowie ramowej, umowie jakościowej i specyfikacji. Poniższe punkty porządkują podział odpowiedzialności.
Spis treści
Produkcja kontraktowa jest pojęciem szerszym niż marka własna (ang. private label). Marka własna oznacza wyrób sprzedawany pod marką odbiorcy, zwykle sieci handlowej, natomiast produkcja kontraktowa opisuje relację zlecenia: zleceniodawca określa wymagania, a producent wytwarza wyrób w swoim zakładzie. Tą samą relacją objęci są właściciele marek niedysponujący zakładem oraz dystrybutorzy rozwijający własne linie. ZPC IGA realizuje produkcję kontraktową i private label dla sieci handlowych, dyskontów, dystrybutorów, hurtowni i właścicieli marek własnych.
W praktyce występują trzy modele, różniące się źródłem receptury i podziałem prac rozwojowych. Wybór modelu wpływa na czas wdrożenia, zakres badań trwałości i rozkład odpowiedzialności za parametry wyrobu. Perspektywę odbiorcy sieciowego opisuje wpis producent wyrobów cukierniczych dla sieci handlowych – jak wygląda współpraca.
| Model | Źródło receptury | Zakres prac rozwojowych | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Wyrób z oferty producenta w opakowaniu zleceniodawcy | receptura producenta | projekt opakowania, specyfikacja, badania zgodności | wprowadzenie marki własnej na bazie istniejącej pozycji |
| Wyrób adaptowany | receptura producenta zmieniona na wniosek zleceniodawcy | zmiana profilu smakowego, słodkości, polewy, formy lub gramatury; próbki | dopasowanie do kategorii i grupy odbiorców |
| Wyrób według receptury zleceniodawcy | receptura zleceniodawcy | transfer technologii, próby na linii, walidacja parametrów | przeniesienie istniejącego wyrobu do innego zakładu |
Dostępność trzeciego modelu zależy od możliwości technologicznych zakładu i jest weryfikowana w fazie próbek, dlatego nie należy zakładać jej bez potwierdzenia producenta.
Cykl zlecenia dzieli się na etapy, z których każdy kończy się dokumentem zatwierdzanym przez obie strony. Dział Handlowy ZPC IGA przygotowuje wycenę B2B i pakiet próbek, a zakres dalszych prac wynika z uzgodnień. Poniższa tabela zestawia podział zadań i dokumenty na kolejnych etapach.
| Etap | Producent | Zleceniodawca | Dokument |
|---|---|---|---|
| Brief i wycena | analiza wymagań, wycena B2B | brief: kategoria, gramatura, kanał sprzedaży, marka | brief, oferta |
| Próbki i adaptacja | próbki, korekta receptury, profilu smakowego, polewy | ocena sensoryczna, decyzja | protokół akceptacji próbki |
| Specyfikacja | projekt specyfikacji, dane o alergenach i parametrach | zatwierdzenie, dane do etykiety | specyfikacja w wersji zatwierdzonej |
| Opakowania | projekt folii i kartonów zbiorczych, dobór materiałów barierowych | projekt graficzny, akceptacja | akceptacja projektu, deklaracje zgodności |
| Produkcja serii | wypiek, dozowanie nadzienia, oblewanie, pakowanie | harmonogram zamówień, prognozy | zlecenie produkcyjne, dokumentacja partii |
| Kontrola i zwolnienie | kontrole procesu, zwolnienie partii | kryteria odbioru | dokument zwolnienia partii |
| Logistyka | paletyzacja, etykieta logistyczna | odbiór, awizacja | awizo dostawy, SSCC |
Zakład w Mogielnicy ma powierzchnię ok. 6000 m² i w pełni zautomatyzowane linie wypieku, dozowania nadzień, oblewania i pakowania, co sprzyja powtarzalności wyrobów przy zamówieniach wielkoseryjnych. Zakres kategorii obejmuje wafle (45–500 g), herbatniki (luzem lub 250–600 g), markizy, pierniki z nadzieniem, biszkopty i delicje, a parametry kategorii opisują strony producenta wafli oraz producenta herbatników. Przebieg zamówień na przykładzie wafli przedstawia wpis wafle na zamówienie – jak wygląda współpraca z producentem.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
Podział odpowiedzialności za bezpieczeństwo żywności wynika z przepisów, a umowa może go doprecyzować, lecz nie zmienić. Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 w art. 18 wymaga identyfikowalności na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, w tym znajomości dostawcy i odbiorcy (tzw. krok wstecz i krok naprzód). Art. 19 nakłada na operatora, który uważa, że żywność niezgodna z wymogami bezpieczeństwa opuściła jego kontrolę, obowiązek niezwłocznego wszczęcia wycofania i powiadomienia organów oraz poinformowania konsumentów, jeżeli produkt mógł do nich trafić. Producent wdraża ponadto stałą procedurę opartą na zasadach HACCP (art. 5 rozporządzenia 852/2004), czyli co najmniej analizę zagrożeń i rozważenie krytycznych punktów kontroli (CCP).
Za informacje o żywności odpowiada podmiot, pod którego nazwą lub firmą żywność jest wprowadzana do obrotu (art. 8 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011), a ma on zapewnić ich obecność i prawidłowość (art. 8 ust. 2). Podmioty, które nie wpływają na informacje o żywności, nie mogą dostarczać żywności, o której wiedzą lub zakładają, że jest niezgodna z przepisami (art. 8 ust. 3). Dla producenta oznacza to obowiązek weryfikacji danych technologicznych, takich jak skład i alergeny, a dla zleceniodawcy – odpowiedzialność za treść etykiety zatwierdzanej do druku. Zatwierdzenie projektu dokumentuje się po obu stronach w wersjonowanym protokole.
Procedura wycofania wskazuje osoby kontaktowe po obu stronach, kanał powiadomień, zakres identyfikacji partii oraz sposób dokumentowania działań. Podział kosztów wycofania nie wynika wprost z przepisów i jest przedmiotem umowy, zależnie od przyczyny zdarzenia. Według opracowań dotyczących standardu BRCGS test identyfikowalności przeprowadza się w zakładzie co najmniej raz w roku, z zachowaniem wyników.
Podstawy prawne i standardy. Sekcja opiera się na rozporządzeniach (WE) nr 178/2002 i 852/2004 oraz na rozporządzeniu (UE) nr 1169/2011 (tekst skonsolidowany w EUR-Lex). Treść ma charakter informacyjny, nie stanowi porady prawnej, a aktualne brzmienie przepisów należy zweryfikować.
Umowa jakościowa (ang. quality agreement) uzupełnia umowę handlową o zasady dotyczące jakości i bezpieczeństwa. Nie zawiera cen ani ilości, lecz określa, jakie dokumenty obowiązują, jak rozstrzyga się spory o parametry i jak wprowadza się zmiany. Zakres obejmuje w szczególności:
Zmiany klasyfikuje się według wpływu. Zmiany składu, alergenów, wartości odżywczych, DMT, gramatury, wymiarów opakowania i kodów wymagają pisemnej akceptacji zleceniodawcy przed pierwszą partią według nowych parametrów. Zmiana masy netto, wymiarów lub masy brutto opakowania oznacza nowy GTIN, a więc aktualizację danych w systemach odbiorcy.
Zakład ZPC IGA posiada certyfikat BRCGS Food Safety Issue 9, a znaczenie tego certyfikatu dla relacji z odbiorcą omawia artykuł BRCGS Food Safety Issue 9 – co oznacza certyfikat dla dostawcy do sieci. Certyfikat potwierdza funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności, lecz nie zastępuje audytu zleceniodawcy ani umowy jakościowej. Zakres audytów u producenta ustala się w umowie jakościowej.
Opakowanie w produkcji kontraktowej obejmuje trzy obszary: materiał (folia, tacka, wypraska, karton zbiorczy), projekt graficzny oraz dokumentację zgodności. ZPC IGA oferuje opakowania barierowe, wypraski i folie ochronne oraz projekty folii i kartonów zbiorczych pod markę klienta. Dobór bariery zależy od wyrobu: w produktach przekładanych kremem lub polewą woda przemieszcza się z nadzienia do arkuszy (Cevoli i in., 2023), a w wyrobach tłustych istotne jest utlenianie tłuszczu, które według opracowań branżowych nasila światło.
Materiały opakowaniowe z nadrukiem są zasobem przypisanym do marki i nie mogą być wykorzystane dla innego odbiorcy. Umowa powinna określać, kto zamawia materiał, jaki zapas jest utrzymywany, kto ponosi koszt materiału po zmianie projektu lub zakończeniu współpracy oraz jak rozlicza się odpady produkcyjne. Brak takiego zapisu bywa źródłem sporów przy zmianie grafiki. Zmiany projektu wymuszone przepisami należy planować z wyprzedzeniem wynikającym z cyklu zamówień i stanu zapasów.
Materiały w kontakcie z żywnością podlegają rozporządzeniu (WE) nr 1935/2004 oraz rozporządzeniu (WE) nr 2023/2006 w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej. Dla tworzyw sztucznych obowiązuje rozporządzenie (UE) nr 10/2011 z listą Unii, limitem migracji całkowitej 60 mg/kg lub 10 mg/dm² i deklaracją zgodności. Rozporządzenie (UE) 2022/1616 dotyczy wyłącznie recyklowanych tworzyw sztucznych i nie stanowi ogólnej podstawy deklaracji zgodności dla wszystkich materiałów. Od 12 sierpnia 2026 r. stosuje się rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), które według opracowań wtórnych wprowadza m.in. limity PFAS w opakowaniach mających kontakt z żywnością. Krajowa ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) pozostawała według źródeł z lipca–sierpnia 2026 r. projektem, dlatego obowiązki w zakresie BDO i sprawozdawczości należy w umowie przypisać jednoznacznie i zweryfikować aktualny stan prawny.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
BRCGS Food Safety Issue 9, wydany w sierpniu 2022 r. z audytami od 1 lutego 2023 r., składa się z dziewięciu sekcji. Sekcje 1–7 (m.in. zaangażowanie kierownictwa, plan HACCP, standardy zakładu, kontrola produktu i procesu, personel) mają charakter podstawowy, a sekcje 8 (strefy ryzyka produkcyjnego) i 9 (produkty handlowe) dotyczą zakładów, w których występują odpowiednie procesy. Według opracowań dotyczących standardu skala ocen obejmuje stopnie AA, A, B, C i D, a znak „+” oznacza audyt niezapowiedziany. W opcji audytu zapowiedzianego obowiązuje audyt niezapowiedziany co najmniej raz na trzy lata. GFSI uznała Issue 9 wobec wymagań Benchmarking Requirements v2020.
Zakład w Mogielnicy posiada ponadto certyfikat RSPO Supply Chain. Obowiązującym dokumentem jest RSPO Supply Chain Certification Standard 2020, a w latach 2025–2026 trwa jego przegląd bez ustalonej daty wejścia w życie nowej wersji. Certyfikaty dotyczą zakładu i jego zakresu, więc zleceniodawca powinien zweryfikować, czy zakres obejmuje kategorię zamawianego wyrobu.
| Rodzaj audytu | Kto przeprowadza | Przedmiot | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Certyfikacyjny (trzecia strona) | jednostka certyfikująca | system bezpieczeństwa żywności według standardu | wynik: certyfikat i ocena; wariant zapowiedziany lub niezapowiedziany |
| Zleceniodawcy (druga strona) | przedstawiciel zleceniodawcy | zgodność z umową jakościową i specyfikacją | zakres i częstotliwość ustalane w umowie |
| Społeczny SMETA | audytor wskazany przez odbiorcę lub w systemie Sedex | standardy pracy i BHP; wariant czterofilarowy dodaje środowisko i etykę biznesu | wymagany tylko, jeśli odbiorca tak określi |
| Społeczny amfori BSCI | audytor w systemie amfori | 81 pytań w 13 obszarach, ocena od A do E | cykl dwuletni; nie jest certyfikatem |
Wycena produkcji kontraktowej opiera się na kosztach surowców, materiałów opakowaniowych, uruchomienia serii i logistyki. MOQ, czyli minimalna wielkość zamówienia, oraz pozostałe warunki handlowe są ustalane indywidualnie, a ich wysokość zależy od wyrobu, opakowania i harmonogramu. Prognozy popytu (ang. forecast) przekazuje się w cyklu uzgodnionym w umowie, z określeniem, które wolumeny są wiążące, a które orientacyjne. Zasady takiej współpracy przedstawia strona współpracy B2B z producentem.
Ustawa z 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi zakazuje według streszczeń tekstu jednolitego m.in. jednostronnej zmiany warunków umowy i nieuzasadnionego obniżenia zapłaty. Poselski projekt (druk nr 206, X kadencja, 22 stycznia 2024 r.) przewiduje dodanie praktyki ustalenia kwoty niższej niż koszty produkcji lub zakupu, lecz uchwalenia projektu nie potwierdzono. Ustawa z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych przewiduje co do zasady termin zapłaty do 60 dni, odsetki w wysokości stopy referencyjnej NBP powiększonej o 10 punktów procentowych oraz rekompensatę 40, 70 lub 100 euro zależnie od kwoty. Wzajemne zastosowanie obu ustaw nie zostało jednoznacznie wyjaśnione w dostępnych źródłach, dlatego klauzule płatności wymagają konsultacji prawnej.
Umowa powinna rozstrzygać, do kogo należą receptury, projekty graficzne, nazwy i narzędzia produkcyjne oraz jakie obowiązki poufności obejmują obie strony. W modelu adaptacji receptura bazowa pozostaje know-how producenta, a zmiany wprowadzone na wniosek zleceniodawcy należy opisać w kontekście prawa do ich dalszego wykorzystania. Wyłączność na wariant lub projekt graficzny wymaga odrębnego zapisu, ponieważ nie wynika z samej specyfikacji.
Zapisy dotyczące zakończenia obejmują okres wypowiedzenia, rozliczenie zapasów surowców i opakowań, przekazanie dokumentacji, sposób zbycia wyrobu gotowego oraz okres przechowywania próbek retencyjnych i dokumentacji partii. Wymagany okres dokumentacji ustala się w umowie, uwzględniając trwałość wyrobu i wymagania odbiorcy.
Kryteria wyboru producenta w kategorii herbatników przedstawia wpis jak wybrać producenta herbatników do współpracy B2B, a przebieg projektu od briefu do wdrożenia – tekst marka własna w ciastkach – private label od briefu do półki sklepowej.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
Przejście z próbek laboratoryjnych do produkcji seryjnej wymaga próby przemysłowej na linii, ponieważ parametry uzyskane w małej skali nie zawsze odtwarzają się przy pełnej wydajności. Próba obejmuje wypiek, dozowanie nadzienia, oblewanie i pakowanie w warunkach zbliżonych do seryjnych, a jej wynik porównuje się z wzorcem organoleptycznym i ze specyfikacją. Pozytywny wynik próby jest warunkiem zatwierdzenia pierwszego zamówienia seryjnego.
Deklarowana trwałość wymaga badania w warunkach przechowywania zapisanych w specyfikacji. W badaniu wafli przekładanych (Cevoli i in., 2023) zastosowano przechowywanie w temperaturze 18°C i wilgotności względnej 50%, a testy trwały do ośmiu miesięcy; warunki dla konkretnego SKU ustala się w planie badań trwałości producenta. Dla wyrobów mącznych poddawanych wypiekowi zleceniodawca może wymagać wyników akrylamidu. Rozporządzenie (UE) 2017/2158 ustanawia poziomy odniesienia, a nie limity prawne: 350 µg/kg dla herbatników i wafli oraz 800 µg/kg dla pierników. Przekroczenie poziomu odniesienia oznacza przegląd i zaostrzenie środków łagodzących oraz ponowne badanie, niekoniecznie wycofanie wyrobu.
Marka własna (private label) oznacza wyrób sprzedawany pod marką odbiorcy, natomiast produkcja kontraktowa opisuje relację zlecenia między zleceniodawcą a producentem. Marka własna jest więc jednym z zastosowań produkcji kontraktowej, obok produkcji dla właścicieli marek niedysponujących zakładem i dla dystrybutorów. Zakres prac rozwojowych zależy od modelu: wyrób z oferty, wyrób adaptowany lub wyrób według receptury zleceniodawcy.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011 odpowiada podmiot, pod którego nazwą lub firmą żywność jest wprowadzana do obrotu. Ma on zapewnić obecność i prawidłowość informacji. Producent weryfikuje dane technologiczne, takie jak skład i alergeny, a zatwierdzenie projektu do druku dokumentuje się po obu stronach. Zakres odpowiedzialności należy potwierdzić w umowie jakościowej.
Przepisy nakładają na operatora obowiązek wszczęcia wycofania i powiadomienia organów (art. 19 rozporządzenia 178/2002), lecz nie rozstrzygają podziału kosztów między zleceniodawcą a producentem. Podział zależy od przyczyny zdarzenia i zapisów umowy. Umowa jakościowa powinna wskazywać osoby kontaktowe, kanał powiadomień, zakres identyfikacji partii i sposób dokumentowania działań.
Podstawą jest certyfikat standardu uznanego przez GFSI, na przykład BRCGS Food Safety Issue 9, wraz z zakresem certyfikatu, jednostką certyfikującą, oceną i datą ważności. Przy wyrobach zawierających olej palmowy odbiorca może wymagać certyfikatu RSPO Supply Chain. Audyty społeczne, takie jak SMETA lub amfori BSCI, są wymagane tylko wtedy, gdy zleceniodawca tak określi.
MOQ i warunki handlowe są ustalane indywidualnie, na podstawie wyrobu, opakowania, planowanego harmonogramu i kosztu uruchomienia serii. Dział Handlowy przygotowuje wycenę B2B i pakiet próbek. Zasadne jest uzgodnienie w umowie, które wolumeny prognozy są wiążące, oraz zasad rozliczania zapasów materiałów w razie zmiany harmonogramu.
Produkcja kontraktowa wyrobów cukierniczych wymaga podziału zadań zapisanego w umowie ramowej, umowie jakościowej i specyfikacji. Producent odpowiada za system HACCP, identyfikowalność i kontrolę procesu, zleceniodawca za markę i treść etykiety, a obie strony za procedurę wycofania, zasady zmian oraz rozliczanie materiałów opakowaniowych. Ocena producenta obejmuje zakres certyfikatów, powtarzalność procesu, elastyczność adaptacji, dokumentację i logistykę.
Zapraszamy do przesłania zapytania ofertowego przez stronę kontaktu z działem handlowym. Dział Handlowy przygotowuje wycenę B2B i pakiet próbek, a MOQ oraz warunki ustala się indywidualnie. Zakres oferty opisuje podstrona produkcji kontraktowej i private label.
Technologia produkcji ciastek owsianych, kluczowe surowce, kontrola akrylamidu i alergenów oraz sposób włączania tego wyrobu do asortymentu sieci handlowej.
Zakres, filary i system ocen audytów SMETA oraz amfori BSCI, różnice względem certyfikatu BRCGS i kolejność przygotowania zakładu produkcji żywności do audytu odbiorcy.
Przewodnik dla kupców sieci i właścicieli marek własnych: parametry galaretki i polewy, projekt opakowania, wymagania etykietowe oraz kolejność wdrożenia delicji private label.