Technologia produkcji ciastek owsianych, kluczowe surowce, kontrola akrylamidu i alergenów oraz sposób włączania tego wyrobu do asortymentu sieci handlowej.

Terminy płatności w handlu żywnością wyznaczają w Polsce dwa odrębne akty prawne – ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (UTP) – a ich praktyczne skutki rozstrzygają się w umowie, systemie fakturowania i dyscyplinie windykacyjnej dostawcy. Dla wytwórcy wyrobów trwałych znaczenie mają trzy zmienne: długość uzgodnionego terminu, moment, od którego termin biegnie, oraz sposób dokumentowania dostawy i faktury.
Artykuł zestawia limity i uprawnienia wynikające z obu ustaw, opisuje wpływ Krajowego Systemu e-Faktur na dokumentowanie rozliczeń i przedstawia procedurę, którą dostawca – w tym producent wyrobów cukierniczych współpracujący z sieciami handlowymi – może zastosować przy kontroli należności. Treść ma charakter informacyjny, nie jest poradą prawną, a aktualne brzmienie przepisów należy zweryfikować w ISAP; relacja obu ustaw nie została w użytych źródłach jednoznacznie opisana, dlatego omówiono je osobno.
W skrócie: o skutkach terminu płatności decydują przepis, który ma zastosowanie, punkt początkowy biegu terminu i jakość dokumentacji dostawy.
Spis treści
Dostawa żywności do sieci handlowej może podlegać jednocześnie dwóm regulacjom o odmiennym celu. Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych chroni wierzyciela przed zbyt długimi terminami i opóźnieniami zapłaty w obrocie między przedsiębiorcami. Ustawa UTP, wdrażająca dyrektywę (UE) 2019/633, wskazuje praktyki zakazane lub dopuszczalne warunkowo w relacji dostawca–nabywca. Producent wyrobów trwałych powinien traktować obie regulacje jako odrębne narzędzia oceny umowy.
W ustawie UTP dostawcą jest przedsiębiorca produkujący, przetwarzający lub sprzedający produkty nabywcy za wynagrodzeniem, a nabywcą – przedsiębiorca lub podmiot z art. 4 Prawa zamówień publicznych, który bezpośrednio lub pośrednio nabywa produkty. Dostawy realizowane przez producenta ciastek oraz przez producenta wyrobów półcukierniczych na rzecz sieci są dostawami żywności, lecz ocena, czy w danym przypadku spełnione są przesłanki ustawy, w tym progi obrotów, wymaga analizy umowy.
| Cecha | Ustawa o terminach zapłaty | Ustawa UTP |
|---|---|---|
| Przedmiot | Transakcje handlowe między przedsiębiorcami | Umowy nabycia produktów rolnych lub spożywczych |
| Podstawowy limit terminu | 60 dni od doręczenia faktury lub rachunku (art. 7 ust. 2) | 30 dni dla produktów łatwo psujących, 60 dni dla pozostałych (art. 8), od końca uzgodnionego okresu dostaw lub ustalenia kwoty |
| Skutki naruszenia | Odsetki, rekompensata, odstąpienie lub wypowiedzenie umowy przy terminie powyżej 120 dni | Decyzja Prezesa UOKiK, kara do 3% obrotu |
| Tryb dochodzenia | Roszczenia wierzyciela; sprawy nadmiernego opóźniania – Prezes UOKiK | Postępowanie wszczynane z urzędu przez Prezesa UOKiK |
Podstawą są: ustawa z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (tekst jednolity z 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 1790, tekst w publikatorze Sejmu; numer pozycji i późniejsze zmiany należy sprawdzić w ISAP), ustawa z 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz.U. 2021 poz. 2262; tekst jednolity: obwieszczenie z 7 lipca 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 1773) oraz art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Poprzednia ustawa z 15 grudnia 2016 r. została uchylona, a wyrażone w niej progi w złotych nie mają zastosowania.
Zgodnie z art. 7 ust. 2 termin zapłaty ustalony w umowie przez dłużnika niebędącego podmiotem publicznym nie może przekraczać 60 dni liczonych od doręczenia faktury lub rachunku, chyba że strony wyraźnie umówią się inaczej i termin nie jest rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela. Gdy dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro-, małe lub średnie przedsiębiorstwo, art. 7 ust. 2a ustanawia limit 60 dni bez możliwości umówienia terminu dłuższego. Jeżeli termin przekracza limit, odsetki przysługują od upływu 60 dni (art. 7 ust. 3), a wierzyciel może odstąpić od umowy lub ją wypowiedzieć, gdy termin przekracza 120 dni (art. 7 ust. 3a).
Termin 30 dni występuje w ustawie głównie wobec dłużników publicznych (art. 8 ust. 2) oraz jako próg, po którym wierzyciel niebędący dużym przedsiębiorcą może żądać odsetek, jeżeli termin umowny jest dłuższy niż 30 dni (art. 5; z wyłączeniem publicznych podmiotów leczniczych jako dłużników). Z tych źródeł wynika, że w obrocie producent–sieć prywatna reguła „30 dni” nie jest ogólnym limitem terminu umownego. Granicą w ustawie o terminach zapłaty jest 60 dni, a odrębne terminy 30 i 60 dni występują w ustawie UTP. Brzmienie art. 5 należy potwierdzić w tekście jednolitym.
Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych odpowiadają stopie referencyjnej NBP powiększonej o 10 punktów procentowych (art. 4 pkt 3). Niezależnie od odsetek wierzycielowi należy się bez wezwania rekompensata za koszty odzyskiwania należności (art. 10), przeliczana na złote po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne. Wierzyciel może dochodzić wyższych, uzasadnionych kosztów, a roszczenia o rekompensatę nie można zbyć.
| Wartość świadczenia | Rekompensata (art. 10) |
|---|---|
| Do 5 000 zł włącznie | 40 euro |
| Powyżej 5 000 zł i poniżej 50 000 zł | 70 euro |
| 50 000 zł i więcej | 100 euro |
Ustawa definiuje nadmierne opóźnianie w płatnościach (art. 13b): w trzech kolejnych miesiącach suma świadczeń wymagalnych, nieuregulowanych lub uregulowanych po terminie wynosi co najmniej 2 000 000 zł. Postępowanie wszczyna z urzędu Prezes UOKiK po analizie ryzyka (art. 13c). Próg dotyczy łącznej wartości zaległości dłużnika i nie warunkuje roszczeń o odsetki ani rekompensatę, które przysługują niezależnie.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
Ustawa UTP obejmuje umowy nabycia produktów rolnych lub spożywczych. Progi jej stosowania wyrażono w euro i przelicza się je po średnim kursie NBP z ostatniego dnia poprzedniego roku obrotowego. Według streszczenia tekstu jednolitego domniemanie znacznej dysproporcji potencjałów występuje na przykład wtedy, gdy obrót dostawcy nie przekracza 2 mln euro, a nabywcy przekracza tę kwotę; kolejne progi sięgają 350 mln euro (art. 7). Szczegółowe przedziały należy ustalić w pełnym tekście ustawy.
Art. 8 ust. 1 zawiera katalog praktyk zakazanych. Według streszczenia tekstu jednolitego należą do nich między innymi:
Zgodnie z art. 8 ust. 2 część praktyk jest dopuszczalna, jeżeli została wyraźnie uzgodniona z góry. Liczbę praktyk i ich numerację należy sprawdzić w ISAP przed powołaniem się na konkretną jednostkę redakcyjną.
Kryterium 30 dni dotyczy produktów, które mogą utracić zdatność do sprzedaży w ciągu 30 dni. Wyroby o trwałości wyraźnie dłuższej, takie jak typowe wafle, herbatniki czy pierniki, co do zasady nie spełniają tej definicji, a punktem odniesienia dla terminu zapłaty w ustawie UTP jest wówczas 60 dni. Wniosek ten wymaga potwierdzenia w ocenie prawnej konkretnych produktów i umowy. Poselski projekt (druk nr 206, X kadencja) dodaje do katalogu praktykę ustalenia kwoty do zapłaty niższej niż koszty produkcji lub zakupu; w użytych źródłach nie potwierdzono jego uchwalenia.
Termin zapłaty w umowie ramowej jest powiązany z klauzulami, które obniżają realną wartość należności: opłatami handlowymi, potrąceniami, zwrotami i karami. Art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji uznaje za czyn nieuczciwej konkurencji utrudnianie dostępu do rynku, w szczególności przez pobieranie innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży; Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 października 2014 r. (SK 20/12) uznał ten przepis za zgodny z Konstytucją. Ustawa UTP odrębnie reguluje opłaty za składowanie i eksponowanie produktów oraz obciążanie kosztami promocji nabywcy.
Zwroty niesprzedanych produktów i reklamacje jakościowe są obszarem, w którym precyzyjne zapisy o okresie trwałości i rotacji ograniczają spory; zasady FEFO w magazynie opisano w artykule o magazynowaniu ciastek i rotacji FEFO. Wymagania jakościowe odbiorcy, w tym certyfikacja zakładu, są przedmiotem odrębnych zapisów, a zestawienie standardów zawiera opracowanie IFS Food a BRCGS. Zakres próbek, wycenę i pozostałe warunki współpracy opisuje strona współpracy B2B z producentem.
| Klauzula | Ryzyko dla dostawcy | Podstawa weryfikacji |
|---|---|---|
| Termin zapłaty i moment jego początku | Termin dłuższy niż limit lub liczony od zdarzenia trudnego do udokumentowania | Art. 7 ustawy o terminach zapłaty; art. 8 ustawy UTP |
| Opłata za wprowadzenie produktu do oferty | Opłata inna niż marża handlowa | Art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji |
| Opłaty za składowanie, ekspozycję i promocje | Obciążenia niezwiązane ze sprzedażą | Art. 8 ustawy UTP, z wyjątkiem uzgodnionych z góry |
| Zwroty i potrącenia | Obniżenie zapłaty bez uzasadnienia | Art. 8 ustawy UTP |
| Zmiana warunków w trakcie umowy | Jednostronna modyfikacja cen lub terminów | Art. 8 ustawy UTP |
Podstawy prawne Krajowego Systemu e-Faktur obejmują ustawy z 16 czerwca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1598), z 9 maja 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 852) oraz z 5 sierpnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1203); ostatnia z nich określa drugi etap wdrożenia i harmonogram. Od 1 lutego 2026 r. obowiązek wystawiania faktur w KSeF objął podatników, których sprzedaż (z VAT) w 2024 r. przekroczyła 200 mln zł, a odbiór faktur przez KSeF stał się od tej daty obowiązkowy dla wszystkich. Od 1 kwietnia 2026 r. obowiązek dotyczy pozostałych podatników; sprzedawcy z miesięczną sprzedażą dokumentowaną do 10 000 zł brutto nie muszą wystawiać faktur w KSeF do końca 2026 r.
Do końca 2026 r. obowiązują uproszczenia: tryb offline24, możliwość traktowania paragonów z numerem NIP jako uproszczonych faktur do 450 zł lub 100 euro oraz odroczony obowiązek podawania numeru KSeF w płatnościach. Według wypowiedzi zastępcy ministra finansów z 12 stycznia 2026 r., przytoczonej przez serwis branżowy, w 2026 r. nie będą stosowane kary za nieprzystąpienie do KSeF i popełniane błędy. Od 1 stycznia 2027 r. art. 106ni ustawy o VAT przewiduje karę do 100% VAT z faktury, a dla faktury bez VAT – do 18,7% kwoty należności ogółem. Informacja o wysokości kar pochodzi ze źródła wtórnego i wymaga potwierdzenia w przepisach.
Ustawa o terminach zapłaty wiąże limit 60 dni z doręczeniem faktury lub rachunku. W umowie należy więc zapisać, jak data udostępnienia faktury w KSeF jest ujmowana dla celów terminu zapłaty, kto odpowiada za poprawność danych wymaganych przez odbiorcę oraz jak postępuje się z korektami. Sposób potwierdzania dat należy uzgodnić z doradcą podatkowym, ponieważ użyte źródła nie rozstrzygają tej kwestii. Dowody wykonania dostawy porządkują komunikaty standardu EANCOM: zamówienie (ORDERS), awizo dostawy (DESADV), faktura (INVOIC) i potwierdzenie odbioru (RECADV).
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
Termin zapłaty wpływa na kapitał obrotowy proporcjonalnie do wartości sprzedaży: przy stałej sprzedaży każdy dodatkowy dzień terminu zwiększa saldo należności o jednodniowy przychód. Syntetycznym miernikiem jest wskaźnik cyklu należności (DSO, days sales outstanding), wyrażający średnią liczbę dni od wystawienia faktury do wpływu środków; oblicza się go jako iloraz salda należności i sprzedaży w okresie, przemnożony przez liczbę dni tego okresu. Odrębnie monitoruje się strukturę wiekową należności, czyli podział sald na przedziały według liczby dni po terminie, co pozwala wykryć odbiorców, u których opóźnienia narastają, zanim przekroczą próg odsetkowy.
W kampaniach sezonowych i okolicznościowych sprzedaż koncentruje się w krótkim okresie, a zapadalność należności przesuwa się na miesiące po kampanii. Plan finansowania produkcji kampanijnej – zakup surowców i opakowań, wytworzenie zapasu, dostawa – powinien uwzględniać uzgodniony termin zapłaty oraz harmonogram odbiorów; zagadnienia planistyczne omówiono w artykule o waflach sezonowych i okolicznościowych w sieciach. Dostawy do hurtowni i sieci wymagają ponadto zsynchronizowania awizacji, odbioru i fakturowania, co opisano w opracowaniu o planowaniu dostaw herbatników dla hurtowni i sieci.
Dostawca może łączyć kilka instrumentów: limity kredytowe przyznawane odbiorcom, ubezpieczenie należności, faktoring z regresem lub bez regresu oraz zabezpieczenia umowne. Każdy z nich wiąże się z kosztami i warunkami, które należy ocenić indywidualnie. Przy faktoringu trzeba sprawdzić, czy umowa z odbiorcą nie zawiera zakazu cesji wierzytelności, oraz uwzględnić, że roszczenia o rekompensatę z art. 10 nie można zbyć. Prace legislacyjne z 2022 r. nad zmianą ustawy o terminach zapłaty, obejmujące między innymi nieważność zakazu cesji wierzytelności, miały status projektu, a ich ostatecznego brzmienia w użytych źródłach nie potwierdzono.
Skuteczność roszczeń zależy od dokumentacji wytworzonej na etapie dostawy, a nie dopiero w chwili opóźnienia. Poniższa procedura porządkuje kolejność działań dostawcy i nie zastępuje oceny prawnej konkretnej umowy.
Postępowania w sprawach praktyk z ustawy UTP wszczyna z urzędu Prezes UOKiK. Według streszczenia tekstu jednolitego postępowanie wyjaśniające trwa do 4 miesięcy (do 5 w sprawach zawiłych), a postępowanie główne ma zakończyć się w około 5 miesięcy. Prezes może wydać decyzję o zaniechaniu praktyki, przyjąć zobowiązania lub zastosować środki tymczasowe, a przedsiębiorca może dobrowolnie poddać się karze z obniżeniem do 50%. Kara może wynieść do 3% obrotu z roku poprzedzającego jej nałożenie (art. 42 ust. 1). Ponieważ postępowania wszczyna się z urzędu, uporządkowana dokumentacja ułatwia ocenę stanu faktycznego, jednak decyzję o przekazaniu informacji organowi powinna poprzedzać analiza prawna.
Nie. Termin 30 dni występuje w ustawie o terminach zapłaty przede wszystkim wobec dłużników publicznych, a w ustawie UTP dotyczy produktów łatwo psujących, czyli mogących utracić zdatność do sprzedaży w ciągu 30 dni. Dla pozostałych produktów ustawa UTP przewiduje 60 dni, a ustawa o terminach zapłaty – limit 60 dni z możliwością odmiennego uzgodnienia, o ile termin nie jest rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela. Kwalifikację produktów i umowy należy potwierdzić z prawnikiem.
Zależy od przepisu. W ustawie o terminach zapłaty limit 60 dni liczy się od doręczenia faktury lub rachunku (art. 7 ust. 2). W ustawie UTP termin liczy się od końca uzgodnionego okresu dostaw lub od ustalenia kwoty do zapłaty. Różne punkty początkowe powodują, że umowa powinna wskazywać zarówno sposób dokumentowania daty doręczenia faktury, jak i okres rozliczeniowy dostaw.
Odsetki ustawowe wynoszą stopę referencyjną NBP powiększoną o 10 punktów procentowych. Rekompensata za koszty odzyskiwania należności przysługuje bez wezwania i wynosi 40 euro przy świadczeniu do 5 000 zł, 70 euro przy świadczeniu powyżej 5 000 zł i poniżej 50 000 zł oraz 100 euro przy świadczeniu od 50 000 zł, przeliczane po kursie NBP. Wierzyciel może dochodzić wyższych, uzasadnionych kosztów.
Nie. KSeF nie zmienia limitów terminów z ustaw, wpływa natomiast na sposób wystawiania i udostępniania faktur oraz dokumentowania dat. Od 1 kwietnia 2026 r. obowiązek dotyczy pozostałych podatników, z uproszczeniami do końca 2026 r., a kary mają być stosowane od 1 stycznia 2027 r. Rozliczenie daty doręczenia faktury w KSeF należy uzgodnić z doradcą podatkowym.
Prezes UOKiK wszczyna postępowania z urzędu. W ustawie UTP dotyczą one praktyk zakazanych w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi, a w ustawie o terminach zapłaty – nadmiernego opóźniania, czyli sytuacji, gdy w trzech kolejnych miesiącach suma świadczeń wymagalnych, nieuregulowanych lub uregulowanych po terminie wynosi co najmniej 2 000 000 zł. Przed wszczęciem Prezes przeprowadza analizę ryzyka. Kara na podstawie ustawy UTP może wynieść do 3% obrotu.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
Termin zapłaty jest składnikiem kalkulacji ceny, ponieważ należności angażują kapitał, który musi zostać sfinansowany. Koszt ten można oszacować jako iloczyn salda należności, stopy finansowania i ułamka roku odpowiadającego terminowi zapłaty; dla każdego odbiorcy powstaje w ten sposób odrębny narzut, który powinien być widoczny w modelu cenowym, a nie ukryty w marży. Wycenę B2B przygotowuje w ZPC IGA Dział Handlowy, a warunki, w tym MOQ, są ustalane indywidualnie.
Przed podpisaniem umowy ramowej dostawca powinien uzyskać jednoznaczne zapisy w następujących obszarach:
W projektach private label opakowania są zadrukowane pod markę klienta i nie nadają się do realizacji innego zlecenia. Umowa powinna zatem regulować odbiór zamówionych serii, rozliczenie zapasów folii i kartonów oraz zasady zmiany grafiki w trakcie obowiązywania zamówienia. Zapisy te ograniczają ryzyko zamrożenia kapitału w materiałach, których wartość zależy wyłącznie od odbioru wyrobu.
Terminy płatności w handlu żywnością należy oceniać na trzech poziomach: przepisów (ustawa o terminach zapłaty i ustawa UTP, stosowane osobno i weryfikowane przez prawnika), umowy (punkt początkowy terminu, opłaty, zwroty, potrącenia) oraz dokumentacji (dowody dostawy, faktury, w tym w KSeF). Najwięcej ryzyk powstaje na styku tych poziomów, gdy zapisy umowne nie wskazują, od jakiego zdarzenia liczony jest termin.
Odbiorcy planujący współpracę z ZPC IGA mogą omówić warunki handlowe, w tym zasady rozliczeń, z Działem Handlowym. Zapraszamy do zapoznania się z ofertą producenta wyrobów cukierniczych, z zasadami współpracy B2B oraz do przesłania zapytania ofertowego przez formularz kontaktowy.
Technologia produkcji ciastek owsianych, kluczowe surowce, kontrola akrylamidu i alergenów oraz sposób włączania tego wyrobu do asortymentu sieci handlowej.
Zakres, filary i system ocen audytów SMETA oraz amfori BSCI, różnice względem certyfikatu BRCGS i kolejność przygotowania zakładu produkcji żywności do audytu odbiorcy.
Przewodnik dla kupców sieci i właścicieli marek własnych: parametry galaretki i polewy, projekt opakowania, wymagania etykietowe oraz kolejność wdrożenia delicji private label.